Samolyot balandlikka ko'tarilib, shahar pastda qolib ketganda, yo'lovchida noyob tanaffus hissi paydo bo'ladi. Maxsus qiladigan ish yo'q, shoshiladigan joy yo'q va vaqt birdan dushmanga aylanishdan to'xtaydi. Telefon yig'ishtirilgan, ishlar qoldirilgan, oldinda esa faqat parvoz. Aynan shu lahzada inson birinchi marta bort ko'ngilochar tizimini yoki IFE (In-Flight Entertainment) ni chinakamiga sezadi. Funktsiyalar va tugmalar to'plami sifatida emas, balki tabiiy, deyarli sezilmas narsa sifatida, go'yo u doimo yo'lning bir qismi bo'lgandek.
Yaqin vaqtgacha samolyotdagi ko'ngilochar dasturlar butunlay boshqacha ko'rinishga ega edi. Butun salon uchun bitta ekran, umumiy film va doimiy shovqinli, tushib ketadigan naushniklar. Ko'rishni xohlaysizmi yoki yo'qmi – tanlov deyarli yo'q edi. Bugungi kunda IFE ancha tinchroq va mantiqiyroq tashkil etilgan. Har bir yo'lovchi o'z ekrani, o'z tanlovi va o'z ritmi bilan yolg'iz qoladi. Kimdir darhol filmni yoqadi, kimdir musiqa qidiradi, kimdir uzoq vaqt katalogi varaqlaydi va oxir-oqibat oddiy narsada to'xtaydi. Kimdir esa shunchaki parvoz xaritasini tomosha qiladi va vaqti-vaqti bilan unga qaytib, go'yo qanchalik uzoqqa uchib ketganini tekshirgandek bo'ladi.
Zamonaviy IFE tizimi uzoq vaqtdan beri shunchaki bortdagi kinoteatr bo'lishdan to'xtadi. Bu yo'l uchun maxsus yig'ilgan butun bir media xizmatidir. Bu yerda filmlar va seriallar, musiqa, audiokitoblar, podkastlar, o'yinlar, bolalar kontenti mavjud. Bularning barchasi parvoz paytida mavjud va tashqi internetga ulanishni talab qilmaydi. Yo'lovchi ekranni ochadi va kichik, ammo puxta o'ylangan makonga tushadi, u yerda bir necha soatni ortiqcha zo'riqish va shoshilmasdan o'tkazish mumkin.
Bu ayniqsa uzoq reyslarda sezilarli. Vaqt o'tishi bilan diqqat o'ylagandan tezroq charchashi ma'lum bo'ladi. Film ustiga film ko'rish qiyin, o'qish ham har doim ham o'xshamaydi. Qaysidir paytda syujet g'ashga tegishni boshlaydi, qahramonlar esa charchatadi. O'shanda IFE odatdagi ma'noda ko'ngilochar bo'lishdan to'xtaydi va yo'lda vaqtni shunchaki o'tkazish usuliga aylanadi. Kimdir tinch videoni yoqadi, kimdir musiqa, kimdir ekranni fon sifatida yoqib qoldiradi, undan hech qanday aniq narsa kutmaydi.
Simsiz echimlar rivojlanishi bilan IFE dan foydalanish yanada osonlashdi. Endi o'rindiqdagi ekran bilan cheklanish shart emas. Ko'plab yo'lovchilar tizimga o'z telefonlari yoki planshetlari orqali ulanib, uni shaxsiy media portali sifatida ishlatishadi. Bu odatiy va qulay, ayniqsa atrofida ortiqcha ekranlarni yoqtirmaydiganlar uchun. Samolyot asta-sekin o'z hayoti bilan yashaydigan va yerdan mustaqil bo'lgan yopiq raqamli makonga aylanmoqda.
Shu bilan birga, IFE ning bu tashqi soddaligi ortida murakkab ichki ish yotadi. Kontent bort serverlarida saqlanadi, ekranlar va qurilmalar o'rtasida taqsimlanadi, yangilanadi va ma'lum bir reysga moslashtiriladi. Yo'lovchi buni ko'rmaydi va, asosan, ko'rmasligi kerak. U uchun faqat bitta narsa muhim – tizim tinch ishlashi, qotib qolmasligi va ortiqcha harakatlarni talab qilmasligi.
Vaqt o'tishi bilan IFE parvozning umumiy hissiyotining muhim qismiga aylandi. U yo'ldan chalg'itmaydi, aksincha, uni yumshoqroq o'tkazishga yordam beradi. Film ko'rish, audiokitob tinglash yoki shunchaki ekranda tinch videoni qoldirish imkoniyati parvozni kamroq charchatadigan va ko'proq shaxsiy qiladi. Har bir kishida o'ziga qulay tarzda vaqt o'tkazish mumkin bo'lgan kichik makon paydo bo'ladi.
Bugungi kunda IFE ning mavjudligi norma sifatida qabul qilinadi. Agar u bo'lmasa, bu darhol ko'zga tashlanadi va nimadir yetishmayotgandek tuyuladi. Agar u mavjud bo'lsa va yaxshi ishlasa, u haqida deyarli o'ylashmaydi. Va, ehtimol, bu bort ko'ngilochar tizimi o'z o'rnini egallaganining eng yaxshi ko'rsatkichidir. U endi hayratlantirmaydi va diqqatni talab qilmaydi. U shunchaki parvozni qanday bo'lishi kerak bo'lsa, shunday qiladi – tinch, tushunarli va biroz qulayroq.